Actualiteit: stikstofdepositie, uitspraak RvS inzake PAS en de gevolgen voor ruimtelijke ontwikkelingen en omgevingsvergunningen nú

0

UPDATE (09-10-2019):

Vergunningverlening (deels) weer op gang

Sinds vrijdag 4 oktober zijn er weer (beperkte) mogelijkheden om een vergunning aan te vragen voor projecten in de buurt van Natura 2000-gebieden. Dit omdat de provincies gezamenlijk nieuwe beleidsregels hebben vastgesteld voor het verlenen van vergunningen op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb). Bij projecten waarbij geen sprake is van stikstofdepositie was vergunningverlening al mogelijk.

Beginnen met het projecteffect

De eerste stap in het proces is het projecteffect bepalen door middel van een stikstofdepositieberekening. Als hieruit blijkt dat er sprake is van stikstofdepositie is de ontwikkeling vergunningplichtig in het kader van de Wet natuurbescherming.

Vervolgens intern salderen

Om deze vergunning aan te vragen zijn er verschillende opties voor handen. Voor een groot deel van de projecten waarbij stikstofdepositie een rol speelt, kan het zogenaamde intern salderen een oplossing bieden. Initiatiefnemers kunnen nu gemotiveerd aantonen dat projecten per saldo geen stikstof uitstoten.

Aangetoond moet worden dat het nieuwe plan per saldo leidt tot een vermindering van de uitstoot. Dit biedt ook kansen om toestemming te krijgen voor de tijdelijke verhoging van stikstof (door de bouwfase). Immers: deze is tijdelijk en na afronding heeft de initiatiefnemer een duurzamer gebouw.  Er mag nu met een onderzoek aangetoond worden dat het plan niet leidt tot een significant effect op  Natura 2000-gebieden.

Of een ecologische toets

Een andere mogelijkheid voor toestemmingsverlening is de ecologische toets. Als hieruit blijkt dat er geen significant negatieve effecten zijn op Natura 2000-gebieden, kan de overheid toestemming verlenen voor de vergunning.

Voor het uitvoeren van een stikstofdepositieberekening (AERIUS berekening) en het verkennen van de mogelijkheden voor salderen en de ecologische toets, neem contact op via 071 – 402 85 86 of via info@idds.nl.

UPDATE (26-09-2019):

Nieuwe rekentool: sluitende berekening

Sinds maandag 16 september kunnen we weer gericht doorrekenen of een ruimtelijke ontwikkeling leidt tot stikstofdepositie met de AERIUS Calculator 2019. Zoals minister Schouten aan de Tweede Kamer heeft meegedeeld op 13 september 2019: “Hierdoor kunnen projecten doorgang vinden waar met een berekening kan worden aangetoond dat een activiteit niet tot een toename van depositie leidt. Er is dan namelijk geen toestemming vereist voor het aspect stikstofdepositie.” Het is belangrijk ook berekeningen met de oude Calculator te actualiseren omdat die rekentool geen resultaat gaf indien de stikstofdepositie onder de 0,05 mol/ha/jr uitkwam. Daarmee is er geen sluitend bewijs dat stikstofdepositie uitgesloten kan worden als gevolg van de voorgenomen activiteit (en wordt de vergunningaanvraag aangehouden totdat dat bewijs geleverd wordt).

Advies Commissie Remkes – stand van zaken

De hoop was dat de Commissie Remkes gisteren (25 september 2019) ook praktische handvatten zou bieden om ontwikkelingen als woningbouw voorrang te geven die wel tot beperkte stikstofdepositie leiden, bijvoorbeeld door een aangepaste drempelwaarde voor dit type ontwikkeling voor te stellen. Parallel daaraan (of eigenlijk: daaraan voorafgaand) kunnen dan compenserende maatregelen genomen worden door de overheid zoals de voorgestelde terugdringing van de maximale snelheid op snelwegen langs kwetsbare gebieden. Dit is helaas niet de huidige stand van zaken (de landelijke politiek is nu aan zet) en daardoor leidt op dit moment een stikstofdepositie > 0 mol/ha/jr tot stilstand.

FAQ 

Een paar antwoorden op veelgestelde vragen die wij krijgen:

Moet voor een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen ook een stikstofdepositieberekening uitgevoerd worden als het bestemmingsplan al onherroepelijk is?

Ja: dit raakt aan de zogenaamde aanhaakplicht binnen de Wabo (waarin het wel en wee rondom de omgevingsvergunning geregeld is). De koppeling verloopt via artikel 2.1 lid i van de Wabo in samenhang met Artikel 2.2aa lid a van het Bor, dat verwijst naar ariktel 2.7, lid 2 van de Wet natuurbescherming. Als er dus een vergunningplicht in het kader van de Wnb geldt, dan haakt die aan bij de omgevingsvergunning en dient een verklaring van geen bedenkingen vanuit de provincie (in Zuid-Holland gemandateerd aan de ODH) afgegeven te worden. Tot er een nieuw toestemmingskader ter vervanging van het PAS is, hebben de provincies onderling afgesproken geen vvgb’s af te geven. Met een geactualiseerde berekening kunnen we hard maken of een vergunningplicht in het kader van de Wnb aan de orde is.

Als de omgevingsvergunning voor de bouw/aanlegfase onherroepelijk is, dient dan alsnog een nieuwe berekening opgesteld te worden?

Het advies is om dat wel te doen. Op basis van oude toetsing kan niet met zekerheid gezegd worden dat er geen stikstofdepositie optreedt en dat vormt dus continu een risico op stillegging van de bouw. Bovendien is er juridisch gezien sprake van een (strafbaar) economisch delict op het moment dat een natuurvergunning nodig bleek te zijn, maar niet is verkregen. Deze onzekerheid is extra groot nu deze kwestie onder een vergrootglas ligt en heel Nederland over de schouder meekijkt…

We hadden u graag positiever nieuws gebracht omtrent het PAS, maar don’t shoot the messenger! Wat wij op dit moment voor u kunnen doen is doorrekenen óf er sprake is van stikstofdepositie en adviseren hoe hier (bijv. door salderen) praktische oplossingen voor te vinden om de toename van stikstofdepositie in kwetsbaar Natura 2000-gebied teniet te doen.

UPDATE (14-09-2019):

Goed nieuws! 

Wij hebben op 13 september vanuit de ODWH te horen gekregen dat aanstaande maandag 16 september 2019 een nieuwe versie van de AERIUS Calculator uitkomt, met een nieuwe drempelwaarde van 0,005 mol/ha/jaar. En even later volgde de bevestiging in onderstaand bericht: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2019/09/13/vergunningverlening-projecten-komt-weer-op-gang.

Wij gaan ons zo organiseren dat we komende week enkele dagen volledig blokkeren voor het inkloppen van de nieuwe Calculator. Mocht u dus een plan hebben waarvan u graag door wil laten rekenen of er significante stikstofdepositie optreedt op een Natura 2000-gebied, neem dan direct contact met ons op!

Wellicht ten overvloede, maar een PAS 2.0 is er nog niet: een nieuw toestemmingskader voor als de depositie de nieuwe drempelwaarde overschrijdt. Maar voor (kleinschalige) plannen waarvan we op voorhand op basis van ervaring al kunnen aangeven dat dit geen belemmering vormt (zie onze kaart met 3km-zones), kunnen we dit nu dus weer hard en juridisch sluitend maken!

UPDATE (21-08-2019):

Aangezien (de passende beoordeling in het kader van) het PAS niet meer kan worden gebruikt voor het verlenen van vergunningen, dient een eigen passende beoordeling uitsluitsel te bieden. De Omgevingsdienst geeft aan dat het daarvoor wachten is op de geactualiseerde AERIUS Calculator (verwachting september 2019). Daarnaast zijn de provincies en ministeries bezig een beleidslijn te ontwikkelen als aanvulling op het beleidskader voor intern en extern salderen en voor de ADC-toets. Het streven is deze in oktober 2019 beschikbaar te hebben.

Wij houden beide ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

UPDATE (09-08-2019):

Inmiddels meldt het RIVM dat de release van AERIUS Calculator 2019 is uitgesteld, zonder datum.

UPDATE (05-08-2019):

De in ons artikel genoemde datum van 1 augustus heeft het RIVM niet gehaald, maar op dit moment is AERIUS tijdelijk niet beschikbaar. Het RIVM meldt: “Op 8 augustus 2019 is de release van de nieuwe versies van Calculator, Scenario en Connect.”

Wij krijgen steeds meer vragen binnen van opdrachtgevers en concullega’s over de gevolgen van de uitspraak van de Raad van State van 29 mei inzake Programma Aanpak Stikstof (PAS). Er is hier al veel over geschreven en voor de theoretische en juridische achtergronden verwijzen wij graag naar:

Wij van IDDS richten ons (zoals u van ons gewend bent) op de gevolgen voor de praktijk. Wat betekent de uitspraak inzake Programma Aanpak Stikstof voor een omgevingsvergunningaanvraag op dit moment?

Gevolgen voor de praktijk

1. Als gevolg van de uitspraak gelden de drempel- en grenswaarden uit het Programma Aanpak Stikstof niet meer. Hierdoor kan een project met een geringe depositietoename van 0,01 mol/ha/jaar al vergunningplichtig zijn (artikel 2.7 en 2.8 Wnb). Oftewel, ook relatief kleinschalige projecten dienen zorgvuldig op hun stikstofdepositie getoetst te worden om aan Europese regelgeving te kunnen voldoen (en stand te houden bij de Raad van State in geval van een beroep).
2. AERIUS Calculator is nog altijd het meest geschikte rekeninstrument voor stikstofdepositie. Enige kanttekening is dat dit rekeninstrument minder geschikt is voor depositieberekeningen op minder dan 50m van een Natura 2000-gebied. Maar dit rekeninstrument geeft pas resultaat wanneer de voorheen geldende drempelwaarde van 0,05 mol/ha/jaar in een Natura 2000-gebied wordt overschreden. Een depositie tussen 0,00 en 0,05 mol/ha/jaar komt niet tevoorschijn uit dit rekenprogramma, terwijl als gevolg van de uitspraak een depositie van 0,01 mol al genoeg kan zijn voor een Wnb-vergunning. 

Vanaf 1 augustus 2019 uit deze imPASse?

De Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) heeft bovenstaand verhaal bevestigd en aangegeven dat er op dit moment geen alternatief voorhanden is voor een cijfermatige onderbouwing naast een motivatie op basis van ervaring en inzicht. Het goede nieuws is dat AERIUS zelf recent heeft aangegeven dat vanaf 1 augustus 2019 de nieuwe Calculator 2019 gelanceerd wordt, waarmee het mogelijk wordt om berekeningen zonder drempelwaarden uit te voeren.

Praktische oplossing IDDS

Er bestaat een truc om met behulp van AERIUS wél toenamen kleiner dan 0,05 mol/ha/jaar inzichtelijk te maken. Hiermee lukt het ons dus toch om met de huidige versie hard te maken of er stikstofdepositie optreedt op een Natura 2000-gebied, als onderbouwing voor een vergunningaanvraag. Deze methode passen wij momenteel toe op één van onze projecten, in samenspraak met het bevoegd gezag.

Stikstofdepositie op Natura 2000-gebied: wat dan?

Doordat het PAS niet meer gebruikt mag worden, is het een stuk ingewikkelder geworden om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken en te realiseren die leiden tot een toename van stikstofdepositie op (stikstofgevoelige habitattypen in) Natura 2000-gebieden.

Logo Natura2000

Als er in de nieuwe situatie een toename van stikstofdepositie optreedt zijn er twee mogelijkheden: een ecologische voortoets en een verschilberekening. In eerste geval dient op basis van objectieve gegevens, een beschrijving van het plan en de te verwachten effecten op alle relevante Natura 2000-gebieden uitgesloten te worden dat daarbij mogelijk sprake is van significante negatieve effecten. In het tweede geval wordt op basis van een verschilberekening berekend of per saldo (als gevolg van het planvoornemen) de depositie ten opzichte van de bestaande (vergunde) situatie verbetert: intern salderen. 

Als deze twee opties geen uitkomst bieden, is meer onderzoek nodig in de vorm van een passende beoordeling naar de gevolgen voor het Natura 2000-gebied dat beïnvloed wordt. Bij een bestemmingsplan dient dan tevens een milieueffectrapport (plan-MER) opgesteld te worden (artikel 7.2a Wm). In een uiterst geval is een ADC-toets noodzakelijk waarmee aangetoond moet worden dat er geen alternatieven zijn (de A), er sprake is van een dwingende reden van groot openbaar belang (D) en er eerst voldoende compenserende maatregelen worden getroffen (C). Deze is bijvoorbeeld toegepast bij de Blankenburgverbinding en andere grotere infrastructurele projecten, maar bij een lokaal woningbouwproject is een dwingende reden van groot openbaar belang lastig hard te maken.

Concreet handvat

Op basis van onze kennis en ervaring is voor een woningbouwproject een afstand van 3 kilometer tot een Natura 2000-gebied een goede reikwijdte om te beoordelen of dit aspect ‘spannend’ wordt in relatie tot vergunningverlening van een ruimtelijke ontwikkeling. Zie daartoe onderstaand onze kaart met Natura 2000-gebieden en een bufferzone van 3 kilometer.

Illustratie van PAS 3km zones

Kaart met Natura 2000-gebieden en een bufferzone van 3 kilometer.

Voor andere ontwikkelingen (bedrijfsmatig, agrarisch, andersoortige functies) kunnen we op basis van enkele bedrijfsgegevens voor u snel inzichtelijk maken of dit aspect een belemmering gaat vormen of niet.

Cijfermatige onderbouwing van stikstofdepositie

Heeft u graag inzicht in de praktische gevolgen van de PAS-uitspraak voor uw vergunningaanvraag?
Neem dan contact met ons op door onderstaand contactformulier in te vullen of direct contact op te nemen met onze Adviseur Jan Breukelman: jbreukelman@idds.nl / 071 – 402 85 86.

Uw naam (verplicht)

Uw e-mail (verplicht)

Uw telefoonnummer (niet verplicht, maar wel handig om snel contact te maken)

Uw bericht

 

twitterlinkedin
Delen

Comments are closed.